
|

is`K kOm dI Dwrimk hsqI vjoN jwxy jWdy siqkwrXog bwbw Twkur isMG jI dw jnm 1915 eIsvI nMU ipMf eIcoig`l izlHw lwhOr (pwiksqwn) ivKy siqkwrXog bwbw bhwdr isMG jI dy Gr mwqw pRym kOr jI dI ku`Ko qoN hoieAw[ bwbw bhwdr isMG jI Aqy mwqw pRym kOr donoN hI AMimRqDwrI, inqnymI Aqy gurU Gr ‘qy Aqu`t inscw r`Kx vwly sn[ dys dI vMf qoN bwAd Awp Bwrq ivc Aw gey, ijQy iehnW ny ipMf sdrvwlw nyVy mKU izlHw i&rozpur ivKy rihxw kIqw[
bwbw jI jnm qoN lY ky hI sdw vwsqy msq Aqy ismrn Bjn krn vwly, praupkwrI, idAwlU, Swq-ic`q, nwm-bwxI dy rsIey Aqy siqgurW aupr inscw r`Kx vwly hn[ Awp jI CotI AvsQw ivc hI bwhrI KyfW Aqy g`lW v`l mn nhIN lwauNdy sn[ kuJ v`fI AvsQw hox ‘qy Awp Awpxy mwqw ipqw jI nwl Gr dy kwr-ivhwr krdy qy nwl nwl AwpxI ibrqI nMU sdw iek-rs, nwm-ismrn ivc joVI r`Kdy[ Awp jI nMU ic`q ivc bcpn qoN hI vMf Ckx AQvw Ckw ky ^uS hox dw aumwh rihMdw ikauNik hr iek ivc siqgurU jI dw srUp pRq`K vyK rhy hn[ AYsy syvw ismrn ivc juiVAW hoieAW, Awp jI dy mn ivc iksy pUrn guris`K q`q-byqy AMimRqDwrI mhWpurK, bRhm igAwnI jI dy pws rih ky jIvn bqIq krn dI lgn l`gI rihMdI[
A^Ir sMgqW rwhIN pqw l`gx ‘qy ik ies vkq ^wlsw pMQ ivc bRhm igAwnI sMq gurbcn isMG jI ‘^wlsw’ jQy smyq is`KI dw pRcwr kr rhy hn, jo ik mhwn ivdvwn hn qy ijnHW aupr klgIDr siqgurU dI mhwn b^SIS hY[ bwbw jI GroN c`l ky sMqW mhWpurKW dy kol iBMfr klW izlHW mogw Aw gey[ ijQy pMjW ipAwirAW pwsoN bwbw jI ny KMfy bwty dw AMimRq pwn kIqw[ mhWpurKW ny Awp jI dy mn dI AvsQw vyK ky kuJ smyN vwsqy gurduAwrw swihb ivc lMgr dI syvw sMBwl id`qI, jo Awp jI ny bVy pRym qy lgn nwl inBweI[ FweI swlW dI syvw bwAd mhWpurKW ny Awp jI nMU jQy ivc r`K ilAw Aqy bRhm ividAw pVHweI[
sMqW dy s`cKMf jwx qk Awp jI 22 swl sMqW dy gVv`eI bx ky mhwn syvw krdy rhy[ sMqW mhWpurKW ny Awp jI dI syvw qoN pRsMn ho ky Awp jI aupr mhwn b^iSSW kIqIAW[ mhwn au`cI AvsQw b^S id`qI[ bcn kIqy ik “smW Aweygw qusIN mhwn qoN mhwn syvw krogy[“ sMqW mhWpurKW dy s`cKMf jwx auprMq Awp jI sMq igAwnI krqwr isMG jI ^wlsw nwl A`T swl rih ky iesy qrHW nwm bwxI ivc ilvlIn, lMgr Aqy sMgqW dI syvw sMBwl krdy rhy[ mhWpurK hr vkq Awp dw bhuq siqkwr krdy[ hr kMm ivc Awp dI slwh lYNdy[ aus vkq is`K kOm ‘qy bVy sMkt dw smW sI[ is`K kOm nMU dbwaux dIAW koiSSW kIqIAW jw rhIAW sn[ mhWpurKW ny 37 v`fy jlUs k`F ky su`qI kOm nMU jwigRq kr id`qw sI[ srkwr v`loN sMqW nMU igR&qwr kr ky dbwaux dI swizz kIqI jw rhI sI[ aus vkq sMq krqwr isMG jI ^wlsw ny sMgqW ivc AYlwn kr id`qw ik “jy srkwr swnMU igR&qwr kry qW swfy ip`CoN bwbw Twkur isMG jI dmdmI tkswl dy izMmyvwr hn[ ijnHW nMU mrzI A`gy syvw sMBwl dyx[“
sMq igAwnI krqwr isMG jI ^wlsw iBMfrW vwilAW dy s`cKMf gmn auprMq bwbw jI ny sMq igAwnI jrnYl isMG jI ^wlsw nMU dmdmI tkswl dy muKI Qwp id`qw[ sMq mhWpurK sdw hI bwbw jI dy slwh-mSvry nwl c`ldy[
julweI 1982 nMU sMq jrnYl isMG jI ^wlsw ny is`K kOm dy gloN ZulwmI dIAW zMjIrW k``tx vwsqy Drm Xu`D morcw AwrMB kr ky sRI AMimRqsr ivKy p`kw invws kr ilAw qW bwbw Twkur isMG jI nMU gurduAwrw gurdrSn pRkwS mihqw dy pRbMD dI syvw sMBwl id`qI geI[ jUn 1984 nMU srkwr v`loN sRI hirmMdr swihb Aqy sRI Akwl q^q swihb ‘qy hmlw kr ky hzwrW hI isMG isMGxIAW nMU ShId kr id`qw[ hmlw hox auprMq mhWpurK gupqvws ho gey[ mhWpurKW dI ZYr-hwzrI ivc dmdmI tkswl dI syvw Aqy smUh ^wlsw pMQ dI vwgfor sMgqW ny bwbw jI nMU sONp id`qI jo Awp jI pUrI qn-dyhI nwl inBw rhy hn[ Awp jI ny ibKVy Aqy iBAwnk smyN BwvW siQqI nMU suc`jy FMg nwl qy iek sUJvwn Xog Dwrimk AwgU vWg sMBwilAw qy is`K kOm bwbw jI nMU Awpxw Dwrimk muKI mMn ky bwbw jI dI AgvweI ivc iek`qr ho geI[
bwbw jI ny dmdmI tkswl v`loN kIqy jw rhy pRcwr nMU inrMqr jwrI r`iKAw[ Awp jI dysW ivdysW iv`c hr jgHw, smwgmW joV-myilAW Aqy gurDwmW ‘qy phuMcdy hn[ hzwrW pRwxIAW nMU Awp jI ny AMimRq Ckw ky gurU dy lV lwieAw hY[ jQy dy isMGW dI pVHweI Aqy kQw kIrqn jwrI r`iKAw[ hzwrW pRwxIAW nMU Awp jI ny AMimRq Ckw ky gurU dy lV lwieAw hY[ jQy dy isMGW dI pVHweI Aqy kQw kIrqn jwrI r`iKAw[ igR&qwr hoey isMGW dI izMmyvwrI sihq muk`dimAW dI pYrvweI kIqI[ nzrbMd isMGW dI hr zrUrq pUrI kIqI qy ShId hoey isMGW dy pirvwrW dI vI hr qrHW syvw sMBwl kIqI Aqy hux vI kr rhy hn[
Awp jI ny kOm nMU mhwn idMidAW ‘ srb`q ^wlsw’ prMprw nMU dubwrw surjIq kIqw[ Akwl q^q swihb jI d Inv-auswrI dI kwr syvw vI Awp jI ny qn-dyhI nwl inBweI[ Awp jI ny hor vI byAMq gur-AsQwnW dI syvw kIqI qy kr rhy hn[ gurduAwrw ShId gMj (bI blwk) sRI AMimRqsr dI syvw krvweI[ sRI AnMdpur swihb ivKy kIrqpur swihb rof ‘qy sMgqW dI shUlq leI gurduAwrw swihb bxwieAw[ sMq igAwnI gurbcn isMG jI ^wlsw dI Xwd ivc mihqw ivKy ^wlsw AkYfmI (C.B.S.E. nvIN id`lI qoN mwnqw pRwpq) Aqy hspqwl bxvwieAw[
sMq bwbw Twkur isMG jI is`K jgq dI rUhwnI rIV dI h`fI hn[ is`K kOm dy idlW dI DVkx hn[ in`q krm ivc, inmrqw ivc, rUhwnIAq igAwn ivc, jIvn ivc, pUrn mhWpurKW dI dunIAW ivc Awp jI dw ivSyS sQwn hY[ Awp jI dy jIvn dw ieqnw pRBwv hY ik jdoN Awp jI donoN h`Q hoV ky, gl ivc p`lw pw ky vwihgurU jI kw ^wlsw] vwihgurU jI kI &qih] bulwauNdy hn qW l`KW pRwxIAW dy ih`ldy mn itk jWdy hn[
|
|
|